Luật đánh đôi cơ bản: giao cầu, đổi sân, tính điểm

Phần lớn tranh cãi trên sân phong trào không phải vì ai đó cố tình, mà vì bốn người đang dùng ba phiên bản luật khác nhau — trong đó có phiên bản đã bị bỏ từ năm 2006. Đây là luật hiện hành, gọn đủ để đọc trước buổi đầu tiên.

Tính điểm

Mỗi pha cầu đều có điểm, bất kể ai giao — không còn kiểu chỉ bên giao cầu mới được ghi điểm. Một ván 21 điểm, trận thắng 2 trong 3 ván. Khi một bên đạt 11 điểm thì hai bên được nghỉ 60 giây tại chỗ.

Bên thắng ván trước là bên giao cầu ở ván sau. Trong bên đó, ai giao trước là tùy hai người tự chọn, không bắt buộc phải là người giao cuối ván trước.

Ai giao cầu, đứng ô nào

• Điểm của bên giao cầu là số chẵn (0, 2, 4…) thì giao từ ô bên phải; số lẻ thì giao từ ô bên trái.
• Bên giao cầu chỉ đổi ô cho nhau khi vừa ghi điểm trên chính lượt giao của mình. Ghi điểm xong, người vừa giao tiếp tục giao, nhưng từ ô bên kia.
• Bên nhận cầu không đổi vị trí. Người đứng chéo với người giao là người đỡ — hai người còn lại không được chạm cầu giao.
• Không có giao cầu lần hai. Giao hỏng là mất điểm ngay.

Lỗi phổ biến nhất ở sân phong trào: bên nhận cầu tự đổi chỗ cho nhau sau mỗi điểm. Bên nhận đứng yên — chỉ bên giao mới đổi ô, và chỉ khi họ vừa ghi điểm.

Một mẹo để không bao giờ nhầm: nhìn điểm của đội mình. Chẵn thì người đang ở ô phải giao, lẻ thì người đang ở ô trái giao. Không cần nhớ ai đã giao lượt trước.

Giao cầu thế nào là hợp lệ

Toàn bộ quả cầu phải ở dưới 1,15 m tính từ mặt sân tại thời điểm mặt vợt chạm cầu, và vợt phải hướng xuống. Hai chân giữ nguyên tiếp xúc mặt sân, không nhấc, không lê. Cầu phải rơi vào ô chéo đối diện.

Cầu giao chạm mép lưới rồi rơi đúng ô vẫn là cầu sống, đánh tiếp bình thường. Cầu lông không có luật giao lại như quần vợt — đây là chỗ người từ môn khác sang hay dừng tay oan.

Các vạch trên sân, và cái bẫy quen thuộc

Sân đôi rộng 6,10 m và dài 13,40 m, lưới cao 1,55 m ở hai cột và 1,524 m ở giữa. Nhưng thứ gây tranh cãi không phải kích thước sân, mà là hai bộ vạch chồng lên nhau:

• Trong một pha cầu bình thường, đánh đôi dùng toàn bộ chiều rộng và toàn bộ chiều dài. Vạch nào cũng là trong.
• Khi giao cầu, ô giao của đánh đôi rộng nhưng ngắn: dùng biên ngoài hai bên, nhưng dùng vạch cuối phía trong, cách vạch cuối thật 0,76 m.
• Vạch giao cầu ngắn cách lưới 1,98 m. Quả giao rơi trước vạch đó là hỏng.
• Cầu chạm vạch là cầu trong, mọi vạch, mọi lúc.

Vậy nên quả giao rơi vào khoảng giữa hai vạch cuối là ra ngoài, dù nhìn thì vẫn nằm gọn trong sân. Đây là lỗi bị bỏ qua nhiều nhất ở sân phong trào, và cũng là lỗi gây cãi nhau nhiều nhất khi có người bắt đúng luật.

Đứng ở đâu khi công và khi thủ

Luật không quy định vị trí đứng sau khi quả giao đã qua, nhưng cả sân sẽ ngầm đánh giá bạn qua chuyện này. Đội đôi có hai đội hình cơ bản và việc chuyển qua lại giữa chúng chính là kỹ năng đánh đôi:

• Khi đội bạn đang tấn công (đánh cầu xuống): đứng trước – sau. Người trên lưới bắt những quả đỡ bổng, người phía sau đập.
• Khi đội bạn đang phòng thủ (đối phương đánh xuống): đứng song song, mỗi người một nửa sân ngang.
• Chuyển đội hình ngay khi cầu đổi chiều lên hay xuống, đừng đợi hết pha. Hai người cùng đứng sau là lý do những quả bỏ nhỏ dễ nhất lại thành điểm của đối phương.

Những lỗi hay gặp trong pha cầu

• Chạm lưới bằng vợt, tay hay áo khi cầu còn sống: mất điểm.
• Đánh hai lần: trong một pha, cầu chỉ được chạm vợt của đội bạn đúng một lần. Nhưng nếu đồng đội vung trượt hoàn toàn, không chạm cầu, thì bạn vẫn được đánh tiếp — chỉ khi cả hai cùng chạm cầu mới là lỗi.
• Cầu chạm người hoặc quần áo bạn: mất điểm, kể cả khi cầu đang bay ra ngoài.
• Vung vợt theo đà sang bên kia lưới thì được, miễn điểm chạm cầu nằm bên sân mình và bạn không cản người đối diện.
• Cản người: giơ vợt che tầm nhìn hoặc hò hét lúc đối phương đang đánh đều là lỗi, dù ít khi bị bắt.

Quy ước riêng của sân, nên hỏi trước

Luật BWF tính cầu chạm trần hay chạm tường là lỗi, mất điểm. Nhưng chính luật đó cũng cho phép nơi tổ chức ra quy định riêng khi trần nhà thấp — nên sân phong trào mỗi nơi một kiểu, có nơi mất điểm, có nơi đánh lại. Vài quy ước hay gặp khác:

• Đánh 15 điểm một ván thay vì 21 để xoay vòng nhanh khi đông người.
• Bỏ luật giao cầu dưới 1,15 m, chỉ yêu cầu vợt hướng xuống.
• Người thua ở lại giữ sân, hoặc thắng ở lại — mỗi nhóm một kiểu.

Không có quy ước nào trong số đó là sai. Chỉ cần hỏi trước buổi đánh, thay vì tranh luận giữa pha cầu — đó cũng là cách nhanh nhất để một người lạ trở thành người quen của nhóm.